و ديگر از فضايل خراسان آنست كه در همه روى زمين عرصهء از آن وسيع‌تر نيست و عمارتى از آن بيشتر نى « 1 » ، و هيچ مملكت و ناحيت به طول و عرض خراسان نيست . و روم را در عهد مامون خليفه پيموده‌اند بثلث خراسان برنيامده « 2 » . و ديگر از مزيت و فضيلت خراسان آنست كه بيشتر شهرهاى او به صلح گشاده شده

--> والى مطلع سراج الدنيا و مصباح الخلق . فلمّا تمهّد له الامر اقامتهم مع خلفائهم على اسكن ريح و احسن همة و اشدّ طاعة و اجمل سيرة فى رعيّة تتزين بالحسن و لا تعرف القبيح » ( احسن التقاسيم فى معرفة الاقاليم - ص 294 - 293 ليدن ) ( 1 ) - مج : بيشتر نى . مك : بيشتر نه . ( 2 ) - مج : برآمده . مك : برنيامده . احمد بن يحيى البلاذرى مينويسد : « خراسان چهار بخش است : بخش يكم : قهستان . طبان . هرات پوشنگ . بادغيس . طوس - كه طابران نام دارد - . بخش دوم : مروشاهجان . سرخس . نسا . ابيورد . مرو رود . طالقان . آمل - كه بر كرانه رود آمويه است . بخش سوم : فارياب . كوزكنان - جوزجانان - تخارستان عليا . خست . اندرابه . باميان . بغلان . بدخشان . ترمذ . چغانيان ، تخارستان سفلى . سنجان - اين بخش در غربى رودخانه آمويه واقع است . بخش چهارم : مأوراء النهر . بخارا چاچ . سغد - يا سغد يا نه . نسف . سنام . فرغانه سمرقند » ياقوت گويد : ( خراسان زمين پهناورى است و شهرهاى عمده و بزرگ آن عبارتند از : هرات . نيشابور . مرو . بلخ . طالقان . نساء . ابيورد . سرخس و غيره ) قزوينى شافعى در توصيف خراسان گويد : « خراسان سرزمينى است مشهور شهرستان شرقى آن ماوراء النهر و شهرستان غربى آن قهستان و شهرهاى عمده آن : مرو . هرات . بلخ و نيشابور مىباشد و خراسان يكى از بهترين . زيباترين آبادان . زرخيز و مردخيزترين سرزمينهائى است كه خدا آفريده است مردم خراسان زيباترين . نيكوروىترين خردمندترين و تهمتن و برومندترين مردم روى زمين ميباشند . و بيش از همه جهانيان به علم و فرهنگ و دين‌دارى آراسته‌اند » ( فتوح البلدان . بلاذرى ليپزيك - معجم البلدان . ياقوت ج 3 ص 411 ليپزيك - آثار البلاد . زكرياى قزوينى نسخه خطى كتابخانه ملى ملك - . جغرافى حافظ ابرو ) .